01.04.2021, 23:01

Roma İmparatorluğu’nun İnanç Dünyası Ve Kent Algısı

Roma İmparatorluğu’nun İnanç Dünyası Ve Kent Algısı

Roma’nın inanç dünyası antik dönemin en yaygın inanışı olan Pagan düşüncesinden besleniyordu . Roma, işgal ettiği topraklardaki bu inancı kendi mistik dünyasına göre yorumlamamış bilakis hakimiyet altına aldığı toplumun inancını benimseme yoluna gitmişti. Yani başka bir deyişle Roma zorla kendi inancını buradaki halklara dikte ettirmiyordu.

Yukarıda da belirttiğim gibi Romalılar’da Hristiyanlığın gelmesinden önce pagan inanışı kendini oldukça kabul ettirmiş, işgal ettiği topraklarda yaşayan halkların inanışlarına dokunmayıp onları benimsemişti . Pagan inanışı sadece kendisinden uzak coğrafyalarda yaşayan halkların inanışı değildi hiç kuşkusuz. Toplumsal yaşamlarının her noktasında hissettikleri bu inanış onların kent kurarken izledikleri yolda da kendisini gösterir. Vitruvius’un “Mimarlık Üzerine On Kitap” adlı eserini çeviren Suna Güven Vitruvius’un ağzından Romalıların kent kurarken yapmış olduğu dini ritüeli şu şekilde anlatır :

“Mevcut kentlerin kutsal sınırlarını genişletirken Etrüsk ritüelini izlerler. Önce himaye alınır, sonra da kentin çeperi tunç bir saban ile belirlenirdi. Sabanın izi kentte yaşayacak olanlara yer altı dünyasının tanrılarına karşı kutsal himaye sağlardı. Kapıların yerlerine gelindiğinde, büyülü koruyucu çizginin üzerine basılmaması için saban kaldırılırdı. Üç Roma tanrısı Jupiter, Juno ve Minerva’ya adanan bir tapınak kurulurdu. Yeni bir kentin kurulması ritüel ve pratiğin elele yürüdüğü karmaşık bir süreçti”.

Yine Suna Güven Vitruvius’un bu önemli eserinin çevirisinde, bir kentin sağlıklı kurulması üzerine Vitruv’un görüşlerini nakleder : “Surlarla çevrili kentlerde sağlıklı bir arazinin seçimi öncelik taşır. Bu arazi yüksek olmalı, sis ve kırağı yapmamalı, ne fazla sıcak, ne fazla soğuk, ılımlı bir iklimi bulunmalıdır; ayrıca çevresinde bataklıklar olmamalıdır. Çünkü, eğer gün doğarken kent yönünde esen sabah esintileri, bataklıklardan getirdikleri sislerin içerisine karışan bataklık yaratıklarının zehirli nefeslerini kent sakinlerinin vücuduna taşırlarsa, bunlar araziyi sağlıksız kılar. Kent, sahil kıyısında güneye veya kuzeye bakıyorsa yine sağlıklı olmayacaktır; çünkü yazın güney semaları gün doğarken ısınır ve gün ortasında kızgın bir ısıya ulaşır.; batı cepheleri de güneş doğduktan sonra ısınmaya başlar, gün ortasında sıcak olur, akşam saatlerinde de alev alev yanar. O halde görülüyor ki, yeni kentler kurarken sıcak rüzgarların kent sakinlerinin üzerine yayılabileceği bölgelerden sakınmalıyız .”

Roma şehirciliğinin Anadolu’daki yansımalarının nasıl olduğunu algılamak ve bu şehirciliğin nasıl bir temel üzerine oturtulduğunu kavrayabilmek için öncelikle Roma sanatı ve mimarlığını anlayabilmek ve anlamlandırabilmek gerekiyor.

Roma kent kurmadan tutun, sanatsal anlayışa, inancına, toplumsal yaşayışına kadar devamlı bir etkileşim içinde bulunmuştu. Bu etkileşimde hiç kuşkusuz önemli pay Helenistik dünyadır . Roma’nın Helenistik dünya’dan bu kadar çok etkilenmesinde Etrüsk ve Yunan kolonilerinin payı yadsınamaz . Yunanistan’ın bu güçlü etki alanı bir Yunan hayranı olan Büyük İskender’in fethettiği topraklardaki Helenleştirme politikası ile birlikte daha da gün yüzüne çıkmıştı . Tabi ki bunda Büyük İskender’in akıl hocası olan ve onu oldukça fazlasıyla etkileyen Aristotoles’in etkisi büyüktür. Bu geniş etki alanı daha sonra Roma’ya ulaşmış ve burayı biçimlendirerek Roma sanat ve mimarlığını ortaya çıkartmıştır . Bu sanat ve mimarlık anlayışındaki eklektik özellik sadece Kıta Yunanistan ile sınırlı kalmamış topraklarına katmış olduğu Anadolu’dan, Kuzey Afrika’dan da izler taşımıştır .

Bu değişimi anlamak ve Anadolu kentlerinde ki şehircilik anlayışına yansımalarını daha iyi takip edebilmek için hiç kuşkusuz öncelikle Yunan yapılarına daha sonra da Roma yapılarına bir bakmak gerekiyor.

Bir dahaki yazımda Yunan ve Roma yapıları üzerinden Roma medeniyetinin nasıl bir kent algısına sahip olduğunu daha iyi anlayacağız.

Esenlikle kalın.

eneshancioglu@hotmail.com

Yorumlar (0)
5
kapalı
Günün Anketi Tümü
Afyonkarahisar'a raylı sistem yapılmalı mı?
Afyonkarahisar'a raylı sistem yapılmalı mı?
Namaz Vakti 11 Nisan 2021
İmsak 04:54
Güneş 06:21
Öğle 13:04
İkindi 16:43
Akşam 19:37
Yatsı 20:58