24.03.2022, 14:44

Kripto Değerler

Kripto Değerler

Dünya hızlı bir dönüşüme doğru gidiyor. Satoshi Nakamoto adlı birisi ya da bir grup açık kaynak kodlu bir dijital değer ortaya koydular. Muazzam bir şeydi bu. Dünyanın bir ucundan diğerine saniyeler içinde “bitcoin” adıyla bir sanal değer gönderebiliyordun. Üstelik bankaların aldığı o yüksek swift ücretlerinin yanında çok cüzi bir komisyon ücreti vererek yapıyordun bunu. Bu komisyon ücreti madencilere verilen bir ücretti.

Bitcoin, kriptografik bir ağ üzerinden oldukça güvenli bir sistem vaat ediyordu. Hacklenmesi ya da şifrelerinin kırılması imkansıza yakındı. Çünkü bitcoin birden çok bilgisayar tarafından kripto ağ üzerinde şifrelerin bilgisayarlar tarafından çözülmesiyle kazılan bir değerdi. Hacklemek için kazım yapılan (mining) tüm bilgisayarlarında hacklenmesi gerekiyordu.

Gel zaman git zaman üzerinden 13 yıl geçti. İlk önce bir bitcoinin değeri 1 doları buldu. Sonra 1000 doları. Sonra 5 bin doları. Sonra 20 bin doları. Şimdi 40 bin dolar seviyelerinde konsolide (yatay seyir) olmuş durumda. Hala daha üzerinde spekülasyonlar yapılan, bir balon olduğu söylenen, birçok ülkenin önlem almaya çalıştığı bir varlık olarak sınıflandırılıyor. Fakat, El Salvador doların yanında bitcoin’i yasal para birimi olarak kabul ettiği gibi geçtiğimiz günlerde Bitcoin Fonunu vatandaşlarına yatırım aracı olarak sundu.

El Salvador ortalama bizim Konya şehrimiz kadar bir yer. Ateş olsa cürmü kadar yer yakar en nihayetinde. Ama bunun Orta Amerika ülkelerinde bir domino etkisi oluşturabileceğini söyleyen analistler de yok değil.

İnternetle haşir neşir olan birçok insan bir dönem web sitelerinde gezinirken bitcoin reklamlarını anımsayacaktır. Birçoğumuz buna kumar gözüyle ya da dolandırıcılık gözüyle bakıp geçmişizdir. Ben bunun ciddi bir yatırım olabileceğini 2016 yılında düşünmüştüm. O zaman 1000 dolar olan bu değer şimdi 40 bin dolara kadar çıktı. Ama cesaret edip kenara köşeye atabildik mi? Maalesef ki hayır. Türkler her ne kadar cesur olsa da parası konusunda ürkek davranır. Ben de cesaret edemedim açıkçası.

Şimdi bitcoinin başını çektiği kripto değerler büyük bir ekosisteme dönüşmek üzereler. Toplam piyasa değeri 2 trilyon dolara yaklaşmış bir ekosistemden bahsediyorum. Fakat ekosistemde dolaşan paranın yaklaşık olarak 116 milyar dolar olduğu varsayılıyor. Dünya genelinde piyasada dolaşan paranın 200 trilyon dolar olduğu düşünüldüğünde bu rakam oldukça küçük. Yeni jenerasyonun, moda deyimle Z Kuşağının iş dünyasına girmesi, yabancısı olmadıkları bu teknolojinin değerlerine yönelmesi ve bu ekosistemi daha da büyütmesi mümkün.

Dikkat ederseniz yazımın başından beri “kripto para” ifadesini kullanmaktansa “kripto değer” ifadesini kullandım. Para, mal ve hizmetlerin değiş tokuşunda bir araçtır. Fakat kripto değerlerin dünyada bir ödeme aracı olarak kabul edilmesi mümkün değil. Zaten başta FED olmak üzere, Avrupa Merkez Bankası ’da kripto değerlerin bir ödeme aracı olarak görülemeyeceğinin altını defalarca çizdiler. Türkiye’de de siyasi iktidar cenahında bu görüş hakim. Kripto değerler dünya genelinde daha çok bir menkul değer olarak görülüyorlar ya da görülmek üzereler.

Kripto değerlerin alınıp satıldığı borsalar ise çok kısa sürede büyüyorlar ve iç hacimlerinde milyonlarca dolara hükmediyorlar. Muhtemelen devletler borsalarla ilgili düzenleme yoluna gidecekler. Reel borsalarda bulunan mantıkla aşırı volatilite olmuş ürünlerde devre kesici gibi sistemleri devreye sokacaklar. Belki kaldıraç gibi, vadeli işlemler gibi pozisyonlarda daha efektif, özellikle yatırımcıları koruyan önlemler alacaklar. Ama çok büyük ihtimalle bu değerlerin artık yasaklanma ihtimali yok denecek kadar az.

Kripto dünyasının asıl önemli ayağı olan kripto cüzdanlara yönelik nasıl önlem alınacağı merak edilen konu. Kriptolar, merkeziyetsiz oldukları için kripto cüzdanlara sahip kişilerin kimlikleri bilinemez. Yapmış oldukları hareket -yani bir değerin bir cüzdana ya da bir borsaya gönderilmesi gibi- takip edilebilir ama bunu kimin yaptığına dair hiçbir veriye ulaşamazsınız. Bundan dolayı devletlerin en büyük eleştirilerinden birisi kripto değerler aracılığıyla başta terör olmak üzere illegal (yasadışı) faaliyetlerin finanse edilmesidir.

2022 yılında kripto değerler hiç kuşkusuz daha çok konuşulacak. Devletler bu yatırım aracını hukuki bir zemine oturtmak için çalışacak. Teknolojik gelişmelerin yeni bir hukuki dil çıkarttığını da unutmayalım. Mesela 30 yıl önce kimse siber suçlarla ilgili yasalar çıkacağını ve mevzuatta kullanılan o genel-geçer resmi dilin değişebileceğini tahmin edemezdi.

Değişim ve gelişmenin olduğunu görüyorsanız izlemek yerine içinde bulunmanın ya da en azından o değişim ve gelişmenin uzağında kalmamanın yollarını bulmak gerekiyor.

Yorumlar (0)
20
hafif yağmur
Günün Anketi Tümü
Afyonkarahisar'a raylı sistem yapılmalı mı?
Afyonkarahisar'a raylı sistem yapılmalı mı?
Namaz Vakti 23 Mayıs 2022
İmsak 03:49
Güneş 05:33
Öğle 13:00
İkindi 16:53
Akşam 20:16
Yatsı 21:53